خضوع و خشوع و تقربى كه عالم صاحب يقين دارد ، نمىباشد . و خداى - عزّوجلّ - فرموده است : « إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ » « 1 » ، يعنى : مگر آنان كه شهادت داده‌اند به حق ، و ايشان مىدانند آن را كه به زبان شهادت داده‌اند ( به اين‌كه شهادت ايشان از روى علم و يقين بوده باشد ، نه به محض قول ) . پس شهادت مقبول گرديده است به جهت علم به شهادت ، و اگر علم به شهادت نبود ، شهادت ، مقبول نبود ، و امر در شخص شك دار كه فعل را به جا مىآورد بدون علم و بصيرت ، واگذاشته است به صلاح خداى - جل ذكره - اگر خواهد بر او تفضّل مىكند و عمل او را قبول مىفرمايد ، و اگر خواهد آن را بر او ردّ مىكند ؛ زيرا كه بر وى شرط شده است از جانب خدا كه واجب را با علم و بصيرت و يقين به جا آورد تا نباشد از آنان كه خدا ايشان را وصف نموده و فرموده - تبارك و تعالى - : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ » « 2 » ؛ زيرا كه او در اين دين داخل شده بود بدون علم و يقين ، و به همين راه بيرون رفتنش از آن بدون علم و يقين گرديد . و حضرت امام موسى كاظم عليه السلام فرمود كه : « هر كه در ايمان داخل شود با علم به آن ، و در آن ثابت بماند ، ايمانش او را نفع بخشد ، و هر كه در آن داخل شود بدون علم ، از آن بيرون رود چنانچه در آن داخل شده است » . و آن حضرت عليه السلام فرمود : « هر كه دين خويش را از كتاب خدا و سنت پيغمبرش فراگيرد ، كوه‌ها زائل مىشوند پيش از آن‌كه او زايل گردد . و هر كه دين خود را از دهان مردان بگيرد ، آن مردها او را از دين برگردانند » . و فرمود : « هر كه امر ما را از قرآن نشناسد ، از فتنه‌ها دور نباشد و ايمن نگردد » . و به همين علت ، جارى شده بر مردم اين زمان ، شكاف‌هاى سيل اين دين‌هاى فاسد و مذهب‌هاى شنيع كه همهء شرايط كفر و شرك را فراگرفته است و اين به واسطهء توفيق و خذلان و واگذاشتن خدا است . پس آن‌كه خدا توفيق او را خواهد و خواهد كه ايمانش ثابت و مستقر باشد ، آماده گرداند از براى او اسبابى چند كه او را برسانند به سوى اين‌كه دين خود را از كتاب خدا و سنت پيغمبرش - صلوات اللَّه عليه و آله - فرا گيرد با علم و يقين و بصيرت . و چنين كسى در دين خويش ثابت‌تر است از كوه‌هاى استوار . و هر كه خدا خواهد كه او را

--> ( 1 ) . زخرف ، 84 . ( 2 ) . حج ، 11 .